همراه شو برای فصلی نو / ثبت نام


پیدا و پنهان پیاده روی اربعین

سالها بود که در ایام اربعین، روایت امام حسن عسکری علیه السلام را می ­شنیدیم که از نشانه ­های مؤمن زیارت اربعین است و شاید تصور پیاده روی در اربعین هم برای ما دور از دسترس بود. اما بحمدالله چندسالی است که چنین توفیقی نصیب مردم ما هم می‌­شود. هر چند برای پیاده روی در اربعین روایتی نداریم ولی روایات متعددی است که برای هر گام پیاده به حرم سیدالشهداء و امیرمؤمنان علیهماالسلام پاداش‌­های ویژه‌ای وعده داده شده است.

زائر کربلا مسیر طولانی کربلا را با پای پیاده می­‌نوردد و لذت با کاروان حسین بودن را با تمام وجود حس می­‌کند. اگر چه این مسیر برای زن و کودک و پیر و میانسال دشوار است ولی همه افراد در سنین مختلف با رضایت خاطر پای در جاده میگذارند. شاید تصور زائر کربلا این است که این مسیر رضایت خدای را در پی دارد و آنکه قصد خدا کند مسیر برایش کوتاه می­شود: وأنَّ الرَّاحِلَ إلَیکَ قَرِیبُ المَسافَة. این سنت زیبا که به همت مهمان‌نوازی عراقی ها در تمامی مسیرهای منتهی به کربلا تجلی می­یابد سرمایهٔ بی بدیلی برای پیوند دل­ها و اتحاد مسلمانان است. اگر کمی تأمل کنیم بیش از دو میلیون ایرانی از سوی کسانی پذیرایی می­شوند که در کمتر از سی سال پیش تنها اسلحه میان آنان حاکم بود. چه فرزندانی که در این جنگ یتیم شدند و چه پدران و مادرانی که در سوگ فرزندانشان هنوز داغدارند. به راستی چه عاملی سبب می­‌شود که این پدر کُشتِگی از هر دو سو نادیده گرفته شود؟ عراقی­‌ها سفرهٔ مهر و محبت خود را بر روی کسانی بگشایند که احتمالا در نبرد هشت ساله نقشی داشته اند و ایرانی­ها به راحتی در خانه کسانی آرام بگیرند که احتمال دارد از نظامیان ارتش عراق در جنگ تحمیلی بوده باشند؟

پاسخ به این پرسش برای کسانی که در این چند سال توفیق زیارت سیدالشهدا علیه السلام را در اربعین یافته اند چندان دشوار نیست: إنَّ لِلحُسَینِ فی بَواطِنِ المُؤمِنینَ مَعرِفَةً مَکتومَةً. یعنی همه شیعیان در باطن خود حسین را می­‌شناسند و آنکه حسین را بشناسد ناخودآگاه به او عشق می­­‌ورزد و پرتوی از این عشق را نثار عاشقان سید الشهدا علیه السلام می‌­کند فقط کافی است موانعِ بروزِ معرفت کنار رود و راه­‌های عشق ورزیدن مهیا شود و هم اینک در عراق چنین حالتی پدید آمده است. مردم آزادانه به معشوق واقعی خود عشق می‌­ورزند. 

من غریبم از بیابان آمدم / بر امید لطف سلطان آمدم

بوی لطف او بیابان­ها گرفت / ذره­‌های ریگ هم جان‌­ها گرفت

بنابر این محبت سیدالشهداء  علیه السلام اکسیری است که کینهٔ دیرینهٔ جنگ را هم می­زداید. این سرمایه گران­بها هم اینک در اختیار ماست باید آن را پاس داریم و الگوی همزیستی سالم بر محور محبت حسین علیه السلام را در جامعه نهادینه کنیم .

تکیه بر تقوا و دانش در طریقت کافریست / راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش

حقیقت آن است که پیاده روی اربعین بستر مناسبی است تا فرد از همه تعینات و تعلقات دنیوی آزاد شود و خود را در اقیانوس محبت اهل بیت علیهم السلام غرقه سازد و با روحی فربه با مشکلات سفر روبرو شود و آنگاه احساس میکند که فربهی روح تا چه اندازه در رویارویی با مشکلات مؤثر است . اما با این همه برخی لایه های پنهان هم در این سفر با عظمت هست که شایسته دقت است.

پیدا و پنهان پیاده‌روی اربعین بنابر مشاهدات بنده چنین است:

1. احترام و کرامت انسانی: در تمامی مواکب و منازل عراقی­ها, کرامت انسان کاملا حفظ می­شود. هرگز کسی را به خاطر درخواست غذا و پتو و آب و...تحقیر نمی­کنند. هر چه دارند در طبق اخلاص قرار میدهند. بارها شده است که افراد چند غذا درخواست میکنند و میزبان خم به ابرو نمی ­آورد. ایرانی‌­ها در برخی موکب‌ها زودتر مستقر می­‌شوند و گاه چند عراقی دیرتر میرسند, هرگز جای خاصی را برای هموطنان خودشان اختصاص نمی­دهند بلکه برای او هم در میان بقیه زائران مکانی را تهیه می­کنند.آنچه مهم است زائر بودن است و مهم نیست از کدام ملیت هستی.

2. سخاوت: از سید الشهداء علیه السلام نقل شده است که: السخاء محبه، سخاوت محبت است. در این مدت می­توان سخاوت عراقی­ها را مشاهده کرد. سخاوتی که معلوم است در وجودشان نهادینه شده است. برای نمونه ما بارها در منازل و موکب‌ها پتو و سایر مایحتاج را درخواست کردیم و به راحتی از خودشان می‌­گذرند.  البته زائران سیدالشهداء برای خوردن چند لقمه غذا و چند بطری آب هشتاد کیلومتر را پیاده نمی‌روند ولی دیدن سخاوت عراقی­ها خود به خود محبت می‌­آورد:

طواف حاجیان دارم به گرد یار می­‌گردم / بهانه کرده ام نان را ولیکن مست خبازم

نه اخلاق سگان دارم نه بر مردار می‌گردم / نه بر دینار می­گردم که بر دیدار می­‌گردم

3. نوای باسم الکربلایی: نوای باسم الکربلایی که معمولا با شور و هیجان خاصی خوانده می­شود و معمول شعرهایش خوش مضمون است، جزء جدایی ناپذیر پیاده روی اربعین است. اشعار وی معمولا دعوت به مسائل اخلاقی و رعایت احکام شرع است. برای نمونه نوحه «حجابی» را در دهه محرم برای دعوت زنان به رعایت حجاب و الگوگیری از حضرت زینب سلام الله علیها اجرا کرده است. تمامی موکبها با دستگاههای پخش بزرگ نوحه­های باسم کربلایی را پخش میکنند. نوای معروف تِزُرونی وی در ایران هم طرفداران فراوانی دارد.

4. گوناگونی در خدمت: ایام اربعین عرصه­‌ای است که هر کس از خرد و کلان ، مرد و زن  هر خدمتی که میتوانند به زوار ارائه می‌نمایند: طبقی از خرما, غذا، آب، دستمال کاغذی، واکس کفش­ها، تعمیر کالسکه بچه­ ها، پانسمان پاهای مجروح، ماساژ بدنهای خسته،شستن لباس‌ها و ...کودکان خردسالی که تنها در میان جاده نشسته اند و تنها یک بشقاب خرما به زائران تعارف می‌کنند. جوانانی که تاول­‌های زائران را می­ بوسند و بدنها را ماساژ می دهند و خلاصه تمامیِ تلاشِ خادمانِ افتخاریِ سیدالشهداء علیه السلام زدودنِ همّ و غم زائران است و بس

5. جملات مهرآفرین: پیرمرد و جوان عراقی با جملاتی میهمانان سیدالشهداء را نوش میدهند که زائر در به کار بردن پاسخ فرومی ماند: زائران را سرور خود، مولای خود، می نامند که قدم بر چشم آنان نهاده اند.

6. احترام به روحانیت: روحانیت و به ویژه سادات معزز در میان مردم و حتی ارتش و پلیس عراق جایگاه ویژه‌ای دارند. در ورودی کاظمین یا سیطره‌­های گوناگون روحانی سید را به طور ویژه اکرام میکردند.

7. رفاقت‌های زیبا: فرصت پیاده روی و هدف مشترک، سبب می شود که رفاقت خوبی میان اعضای گروه هایی که برای پیاده روی میروند، شکل گیرد. در فاصله کوتاه فرودگاه نجف تا مرقد شهید سیدباقر حکیم با دوستانی آشنا شدیم که برخی فارغ التحصیل دانشگاه امام صادق علیه السلام بودند و برخی طلبه و هم اینک در شورایعالی انقلاب فرهنگی، نشریه راهبرد فرهنگ را سامان می‌دهند. رفاقت خوبی بود و سبب شد تا قسمتی از پیاده روی را با هم همراه باشیم.

 

اما زوایای پنهان و کمتر گفته شده این سفر نیز کم نیست که شایسته است زدوده شود تا چهره زیبای پیاده روی اربعین خدای ناکرده مخدوش نگردد:

1. کم توجهی به نماز:  متاسفانه هنگام نماز صبح تنها عده بسیار محدودی برای نماز بلند می­‌شوند و بقیه به راحتی خواب را بر نماز ترجیح میدهند. در نمازهای ظهر و عصر و مغرب و عشاء هم تعداد کسانی که رسماً تارک الصلاة هستند، کم نیست. حتی در شهر کربلا که صدای نوحه خوانی باسم الکربلایی تا پاسی از نیمه ­های شب، اجازه استراحت به زائران را نمی‌دهد، هنگام اذان صبح صدای اذان کمتر به گوش میرسد.

2. دود سیگار: سیگار کشیدن در فضای بسته موکب برای کوچک و بزرگ عراقی­ها کاملا طبیعی است. به تعبیر یکی از نوجوانان ، مرد بودن به سیگار کشیدن است و همین امر موجب آزار شدید افراد غیر سیگاری میشود که بالاجبار در موکبها ساکن اند.

3. عدم رعایت مسائل بهداشتی: علیرغم شعارهایی که  انتخاب کرده اند: نظافتی علامه ثقافتی «بهداشت من نشانه فرهنگ من است» اما بهداشت در عراق یعنی هیچ . اصلا اهتمامی به رعایت بهداشت نیست و از نجف تا کربلا در دو سوی جاده و نیز در مسیر زائران آشغال­ها خودنمایی میکنند. شُستن استکان چای در لگنی از آب که از صبح تا شب تعویض هم نمی­شود امری کاملا طبیعی است.

4. بی‌برنامگی در حمل و نقل مسیرهای کربلا: برنامه ریزی برای خروج از کربلا پس از اربعین و یا روزهای پیش از اربعین اگرچه دشوار است ولی شدنی است. متاسفانه گاه باید مسافتی حدود 25 کیلومتر را از کربلا پیاده قدم بزنیم تا به پارکینگ خودروها برسیم. کیلومتر و ساعت هم مانند رطل عراقی و خراسانی با کیلومتر و ساعت ایرانی متفاوت است ! از هر کس بپرسی میگوید 10 دقیقه دیگر میرسی و این 10 دقیقه گاه معادل دو  ساعت ماست. افزون بر این به نظر میرسد که چنین مشکلاتی برای ساکنان کربلا و نجف هم فراگیر باشد. به راستی اگر یک فردی بیمار شود چگونه خود را به بیمارستان می‌رساند؟

5. تبلیغات ناموزون: در مسیرهای منتهی به کربلا تبلیغات برخی روحانیون عراقی چهره زیارت اربعین را به دعوت برای فلان شخص تنزل داده است. به ویژه جملاتی که از آنها بر بَنرها نقش بسته است جملات ساده و بدیهی و بسیار معمولی است. این گونه تبلیغات که با آواز بلند دعوت به خود است از آفات پیاده روی اربعین است.

6. زمزمه‌های خطرناک: مراسم اربعین که قابلیت الگوسازی برای وحدت اجتماعی را دارد با زمزمه­‌های عرب و عجم در معرض خطر قرار میگیرد. اگرچه این زمزمه ­ها فراوان نیست ولی باید از اندک آن هم هراسید. مثلا عتبه عباسیه با نصب بنر بزرگی در آستانه حرمِ قمر بنی هاشم علیه السلام چند روایت در ستایش عراق و عراقی به زبانهای عربی و فارسی را فراهم آورده بود. این علامت آن است که متاسفانه از سوی برخی ایرانی­ها و غیر عراقی­ها مردم امروز عراق متهم به بی وفایی و مکر و غدر شده اند در حالیکه جماعت محدود کوفی سال 61 را نباید با مردم کوفه و عراق امروز مقایسه کرد. در طول تاریخ وصف «کوفی» معادل شیعی بوده است و اصحاب خوش نامی از امامان علیهم السلام کوفی بوده اند. نکته دیگر شعارهای تفرقه افکن در حرم­های معصومین است که از سوی برخی افراد کم‌مایه گفته می­‌شود.

نکته دیگر تفاخرهای بی­‌جا است. همه آمده ­اند تا در اربعین زیارت کنند و پیاده میروند تا فقیر و غنی در یک صف واحد سیدالشهداء علیه السلام را در درگاه الهی واسطه فیض قرار دهند و با دستی پر بازگردند اما سخن هایی در باره نقش ایرانی در ساخت حرم­ها و یا برخی موکب‌ها و... سبب دل‌آزردگی خواهد شد. اگر اینگونه مشارکتها برای خدا بوده است که او می ­بیند و پاداشش را به تمامه پرداخت خواهد کرد و اگر برای اسم و رسم است که در برابر دریای جود سیدالشهداء علیه السلام نام بردن و تفاخر به آنان بی ادبی است.

 با این همه پیاده‌روی اربعین آنقدر زیبا و به یادماندنی است که قابل وصف نیست. باید رفت و دید و توشه یکسال را ذخیره کرد. ما باید در آستانه حضرت رب الارباب پیشانی ذلت و مسکنت بساییم تا در دنیا و آخرت عزت و سربلندی بیابیم و چه بهتر که ثارالله احساس ذلت ما را در برابر خداوند مشاهده کند و نزد خداوند سیدالشهداء علیه السلام بر نیت خالصانه ما شهادت دهد.

بازگشت
آخرین عناوین
  • 23 مهر ، روز جهانی عصای سفید
    انسان، یگانه وجودی است که از خالق هستی بیش از همه‌ی موجودات دیگر عنایت دیده است و کرامت چشیده است. خداوند ودیعت امانت الهی را در وجود او نهاده است و اشرف مخلوقاتش خوانده است و به خاطر آفرینش او، بر خود آفرین گفته است. پروردگار هستی بخش، در معدن وجود ... بیشتر
  • 23 مهر ، روز جهانی عصای سفید
    بیشتر
  • شهردار سابق تبریز در پاسخ به اظهارات رئیس کمیسیون عمران شورای چهارم؛
    آقای باهر کلاه‌تان را قاضی کنید/ شورا و شهرداری از پروژه‌هایی که ‌آن‌ها را «سرمایه‌بری» می‌دانید درآمد پایدار کسب می‌کند . علیرضا نوین اظهارات برخی از اشخاص را در آستانه انتخابات سیاه‌نمایی و هوچی‌گری دانست و خواستار قضاوت عادلانه و منصفانه مدیریت ... بیشتر
  • شهردار سابق تبریز در پاسخ به اظهارات رئیس کمیسیون عمران؛
    آقای باهر کلاه‌تان را قاضی کنید/ شورا و شهرداری از پروژه‌هایی که ‌آن‌ها را «سرمایه‌بری» می‌دانید درآمد پایدار کسب می‌کند... بیشتر
  • گفت‌وگوی آناج با رئیس کمیسیون عمران شورای شهر تبریز؛
    گروه اجتماعی آناج: ویژه‌ برنامه‌ی صفرتاصد، درصدد است فرصت یکسانی را در اختیار تمام اعضاء شورای شهر تبریز قرار دهد تا تک‌ تک آنان با حضور در تحریریه‌ی خبر آناج، مختصری از عملکرد خود را شرح دهند و ضمن پاسخ‌گویی به سوالاتِ مرتبط با حوزه‌ی شهری، اقدامات‌شان.. بیشتر
  • گفت‌وگوی آناج با رئیس کمیسیون عمران شورای شهر تبریز؛
    میهمان این هفته‌ی برنامه صفرتاصد، ایرج شهین‌باهر بود. رئیس کمیسیون عمران شورای چهارم تبریز اقدامات شاخص خود را در طول چند سال گذشته نام برد و در رابطه با ... بیشتر
  • لزوم فاطمه(س) شناسی در ایام فاطمیه
    فاطمه(س) تنها مظلومه ایست که علیرغم همه ارادتهایی که مریدان اهل بیت(ع) نثارش می کنند، همچنان مظلوم و ناشناخته مانده است و حتی زمانیکه قرار است نهایت احترام و اکرام نیز در حق او بعمل آید، باز هم آن حضرت قربانی ظلم مضاعف ناشناختی و ... بیشتر
  • لزوم فاطمه(س) شناسی در ایام فاطمیه
    فاطمه(س) تنها مظلومه ایست که علیرغم همه ارادتهایی که مریدان اهل بیت(ع) نثارش می کنند، همچنان مظلوم و ناشناخته مانده است و حتی زمانیکه قرار است نهایت ... بیشتر
  • دعوت به راهپیمایی 22 بهمن و تبریک سالروز پیروزی انقلاب
    خورشید طلیعه سی و نهمین فجرپیروزی در آسمان ایران اسلامی درحالی نورافشانی می کند که سی و هشت سال از رشادت های مردمی که درنفی استبداد طاغوت و استقرارنظام اسلامی از بذل جان خویش نیز دریغ نورزیدند، می گذرد.... بیشتر
  • دعوت به راهپیمایی 22 بهمن و تبریک سالروز پیروزی انقلاب
    امروز و در آستانه سالگرد دیگری از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی ایران، بیش از پیش نیازمند وحدت و همدلی آحاد ملت ایران و اطاعت از فرامین رهبر مدبر و شجاع خود ... بیشتر
کلیه حقوق این سایت برای شرکت داده پرداز طراحان ماندگار محفوظ میباشد